Podstawowe zasady weryfikacji audytów

Audyty energetyczne i remontowe sporządza się i weryfikuje na podstawie: 

1. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego;
2. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego sposobu weryfikacji audytu energetycznego i części audytu remontowego oraz szczegółowych warunków, jakie powinny spełniać podmioty, którym Bank Gospodarstwa Krajowego może zlecać wykonanie weryfikacji audytów. 

Proces weryfikacji audytów składa się z: 

1. etapu wstępnego, trwającego nie dłużej niż siedem dni roboczych liczonych od dnia otrzymania przez weryfikatora audytu energetycznego lub części audytu remontowego. W tym czasie weryfikator dokonuje oceny jego kompletności. W przypadku stwierdzenia niekompletności złożonego do weryfikacji audytu energetycznego lub części audytu remontowego, weryfikator informuje, w formie pisemnej, inwestora o konieczności dokonania uzupełnień, wyznaczając termin na ich dokonanie;
2. etapu właściwego, trwającego nie dłużej niż dwa tygodnie, liczone od dnia po zakończeniu etapu wstępnego lub po dokonaniu uzupełnień, o których mowa w pkt. 1). Weryfikator w tym czasie sprawdza zgodność audytu energetycznego lub części audytu remontowego z wymaganiami, określonymi w rozporządzeniu dotyczącym audytów. 

Po zakończeniu postępowania weryfikacyjnego weryfikator wystawia ocenę weryfikacyjną zawierającą stwierdzenie, że weryfikacja jest pozytywna albo negatywna. W przypadku negatywnej oceny weryfikator pisemnie uzasadnia swoją ocenę. 

Zakres weryfikacji audytu energetycznego obejmuje sprawdzenie: 

1. kompletności dokumentów i prawidłowości kalkulacji planowanych kosztów robót budowlanych;
2. kompletności inwentaryzacji przedmiotu audytu;
3. prawidłowości oceny stanu technicznego przedmiotu audytu, o którym mowa w rozporządzeniu dotyczącym audytów;
4. wskazanych rodzajów usprawnień oraz przedsięwzięć termomodernizacyjnych wykonanych zgodnie z algorytmem oceny opłacalności i poddanych optymalizacji;
5. kompletności dokumentacji zawierającej sposób realizacji optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. 

Uwaga!

Weryfikatorzy weryfikują otrzymane audyty przy uwzględnieniu metod i Polskich Norm stosowanych przy ich sporządzeniu. Tak więc jeśli przy tworzeniu audytu w zakresie metodologii obliczania rocznego zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia budynków mieszkalnych i niemieszkalnych lub ich części, zwanych dalej „budynkami" została zastosowana norma PN-EN ISO 13790:2009, weryfikacja audytu zostanie oparta o tę normę.

Zakres weryfikacji części audytu remontowego obejmuje sprawdzenie:

1. kompletności dokumentów i prawidłowości kalkulacji planowanych kosztów robót budowlanych;
2. kompletności części audytu remontowego;
3. prawidłowości oceny stanu technicznego przedmiotu części audytu remontowego;
4. prawidłowości kalkulacji wartości wskaźnika EK, przez który rozumie się wartość wskaźnika E, o którym mowa w ustawie, określającego roczne zapotrzebowanie na energię końcową (ciepło) do ogrzewania budynku w sezonie grzewczym na jednostkę powierzchni wyrażoną w kWh/(m2 x rok), obliczonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej (Dz. U. Nr 201, poz. 1240);
5. zasadności rzeczowego zakresu prac wchodzących w skład wybranego wariantu przedsięwzięcia remontowego, niezbędnych do spełnienia warunku, o którym mowa w art. 7 st. 1 pkt 1 i 2 ustawy;
6. kompletności dokumentacji realizacji procedury wyboru wariantu przedsięwzięcia remontowego, przewidzianego do realizacji. 

Przy wykonywaniu audytów energetycznych i remontowych w częściach obejmujących obliczenia cieplne, w szczególności należy pamiętać o tym, że:

1) dla wszystkich przyjętych do obliczeń wielkości powinno znajdować się w audycie jasne i zwięzłe uzasadnienie w postaci opisu lub powołania się na dokumenty źródłowe, co dotyczy w szczególności stawek i cen energii przyjmowanych do obliczeń wielkości oszczędności kosztów energii, kosztów jednostkowych robót budowlanych, dokumentacji technicznej, itp.;

2) w audytach należy:

• precyzyjnie wypełniać wszystkie pozycje strony tytułowej i karty audytu energetycznego i remontowego budynku,
• zamieszczać dokumentację obliczeń zapotrzebowania budynku na ciepło i moc cieplną dla stanu istniejącego i co najmniej wariantu wskazanego do realizacji,
• zamieszczać krótki opis przeprowadzanej sytemu grzewczego po 1984 r.,
• zamieszczać charakterystykę systemu grzewczego w zakresie umożliwiającym weryfikację przyjętych składowych systemu grzewczego,

3) dofinansowaniu, ani w ramach remontu, ani w ramach termomodernizacji nie podlegają części budynku przeznaczone pod usługi oraz inne lokale użytkowe (czyli generalnie niemieszkalne i w przypadku ustawy termomodernizacyjnej nie służące do realizacji celów przez jednostki samorządów terytorialnych). W związku z powyższym na zasadach określonych w rozporządzeniu (np. oddzielna karta audytu oraz wskaźnikowo w przypadku audytu remontowego) mają być wyłączone z zakresu robót podlegającego dofinansowaniu premią termomodernizacyjną bądź remontową;

4) z uwagi na brak innej oficjalnej i wiążącej interpretacji, przyjmuje się, że przedsięwzięcia remontowe, niezależnie od ich charakteru i rodzaju, poza remontem dachu i balkonów, dotyczyć mogą wyłącznie części wspólnych. Dotyczy to w szczególności remontu wszystkich instalacji w budynkach;

5) optymalizacja zakresu robót w przypadku termomodernizacji powinna być wykonana bezwzględnie zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu, co oznacza, że o ile jakieś przedsięwzięcie jest możliwe do realizacji z technicznego punktu widzenia, to audytor ma obowiązek poddać je analizie. Zasad jest taka, że inwestor podejmuje decyzję o wyborze wariantu dopiero na podstawie obiektywnie wykonanego audytu energetycznego z listy możliwych do realizacji wariantów określonych przez audytora, zamieszczonych na końcu audytu. Wynika to z fundamentalnej zasady zapisanej w rozporządzeniu, że dofinansowanie z publicznych środków przeznaczane jest na realizację najbardziej efektywnych energetycznie i ekonomicznie działań termomodernizacyjnych określonych wg procedury podanej w rozporządzeniu dotyczącym wykonania świadectw. Wytyczne inwestora nie mogą zatem dotyczyć, a już z pewnością zmieniać treści rozporządzenia, zatem nie może on decydować o nie wykonaniu jakiegoś przedsięwzięcia, które jest efektywne z energetycznego i ekonomicznego punktu widzenia;

6) często popełniane są błędy związane z korzystaniem z programów do obliczania sezonowego zapotrzebowania na ciepło do celów ogrzewania. Należy zwrócić szczególną uwagę na weryfikację uzyskanych w ten sposób wyników obliczeń. Uzasadnianie często bezsensownych wyników obliczeń faktem, że „tak policzył komputer" nie jest brane pod uwagę w trakcie weryfikacji;

7) przyczyną wielu przypadków zmniejszenia w trakcie weryfikacji wielkości kredytu i premii termomodernizacyjnej jest niewłaściwe i nielogiczne określanie w audytach wielkości opłaty za moc zamówioną. Zmianę kosztów stałych skalkulowanych w tej opłacie (niestety najczęściej w sposób błędny) uwzględnia się tylko wtedy, kiedy ma ona rzeczywiście miejsce w wyniku termomodernizacji (a najczęściej nie ma);

8) nie należy sprawności - szczególnie źródeł ciepła - uwzględniać w obliczeniach wielokrotnie. Bardzo często zdarzają się przypadki uwzględniania tej sprawności zarówno w obliczeniu jednostkowego kosztu energii, jak i w ilości energii, co generuje ewidentnie zawyżone wielkości oszczędności kosztów energii w audycie;

9) podstawowym kryterium optymalizacji robót termomodernizacyjnych jest spełnienie warunku SPBT = min., a nie warunku R ≥ R_min. Jeżeli więc jest spełniony warunek
R ≥ R_min, a wraz ze wzrostem grubości ocieplenia SPBT nadal maleje, to również nadal wzrasta grubość ocieplenia. Jedynym ograniczeniem grubości ocieplenia
w takich przypadkach może być wyłącznie brak technicznych możliwości jego wykonania. Wytyczne i sugestie inwestorów dotyczące maksymalnej grubości ocieplenia nie mogą być brane pod uwagę;

10) analizie podlegać mogą jedynie przedsięwzięcia, których sposób realizacji jest zgodny z zasadami sztuki budowlanej i takie, które gwarantują uzyskanie zakładanego efektu po ich realizacji. Nie ma zatem sensu np. ocieplanie stropodachu wentylowanego od zewnętrznej strony, czy stosowanie nawiewników w nieszczelnej stolarce okiennej;

11) niewłaściwe jest arbitralne zakładanie do obliczeń wysokości temperatur w nieogrzewanych pomieszczeniach w budynku. Temperatury te powinny zostać wyliczone metodą bilansową, co jest znacznie ułatwione w przypadku korzystania z programów komputerowych lub z wykorzystaniem metody określania czynników korekty temperaturowej zgodnie z normą PN-EN ISO 13789:2008 Cieplne właściwości użytkowe budynków - Współczynniki przenoszenia ciepła przez przenikanie i wentylację -- Metoda obliczania;

12) do obliczeń zapotrzebowania na ciepło do celów ogrzewania na potrzeby wykonywania audytów we wszystkich typach budynków stosuje się obecnie wyłącznie normę PN-EN ISO 13790:2009 Energetyczne właściwości użytkowe budynków - Obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia. Audyty z obliczeniami wykonanymi wg innych norm i metod nie są akceptowane;

13) nie jest właściwe określanie efektu w postaci oszczędności energii dla całej inwestycji termomodernizacyjnej jako sumy oszczędności cząstkowych dla poszczególnych przedsięwzięć. Na etapie weryfikacji w takim przypadku praktycznie zawsze następuje zmniejszenie wielkości oszczędności kosztów energii oraz kredytu i premii;

14) ponieważ rozporządzenie dot. zasad wykonywania audytu w tytule ma określenie „części audytu remontowego" część rozporządzenia dotycząca audytu remontowego dotyczy tylko zasad wykonywania audytu w części remontowej. Oznacza to, że do przedsięwzięć termomodernizacyjnych, w tym w szczególności do optymalizacji sposobu modernizacji przegród zewnętrznych, czy zakresu modernizacji instalacji zastosowanie mają zasady określone, jak dla audytu termomodernizacyjnego i w audycie remontowym obliczenia związane z doborem grubości ocieplenia przegród, czy wyborem rodzaju stolarki okiennym, muszą się znajdować;

15) podzielniki kosztów, jakkolwiek zgodnie z rozporządzeniem powodują zmniejszenie zużycia energii, to ich zastosowanie łączy się z dodatkowym kosztem związanym z obsługą odpowiedniego systemu rozliczeniowego. Koszt ten zmniejsza wielkość rocznych oszczędności kosztów i należy go uwzględnić w obliczeniach;

16) do analizy efektów modernizacji instalacji c.w.u. należy dołączyć szczegółowe obliczenia. Wyjaśnienia typu „zakłada się 30 % oszczędności energii" niepoparte żadnymi obliczeniami są niewystarczające i narażają audyt na ryzyko korekty wielkości oszczędności i kosztów energii w trakcie weryfikacji. Obliczenia w tym przypadku wykonuje się zgodnie z metodyką dotyczącą wykonywania świadectw charakterystyki energetycznej;

17) zastosowanie kolektorów słonecznych, pomp ciepła oraz instalacji do odzysku ciepła z powietrza wentylacyjnego (rekuperacji) również wymaga dołączenia szczegółowych obliczeń efektów z tego wynikających. Należy przy tym stosować w obliczeniach parametry pracy i wydajności urządzeń określone dla średniorocznych warunków eksploatacyjnych, a nie podawane przez producentów parametry zbadane na stanowiskach pomiarowych w ściśle określonych i kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, pamiętając o tym, że rzeczywiste warunki eksploatacji czasami bardzo znacząco różnią się od warunków laboratoryjnych, w których wykonano badania;

18) podobnie zasady dotyczą parametrów izolacyjności cieplnej materiałów ociepleniowych i w ogólności materiałów budowlanych. Parametry podawane przez producentów nie są tymi, które można i należy przyjmować do obliczeń cieplnych i należy je przeliczyć na wartości obliczeniowe wg zasad określonych w odpowiednich normach.